Oregon Eyalet Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü çalışmada, organik madde takviyesi yapılmış Ay toprağı simülasyonunda patateslerin sağlıklı biçimde geliştiği ortaya konuldu.
Bilim dünyası, gelecekteki uzun süreli uzay görevlerinde astronotların kendi gıdalarını üretebilmesi için yürüttüğü çalışmalarda önemli bir aşamayı geride bıraktı. Oregon Eyalet Üniversitesi Botanik ve Bitki Patolojisi Bölümü'nden Aymeric Goyer ve ekibi tarafından yürütülen araştırmada, organik maddelerle zenginleştirilmiş simüle edilmiş Ay toprağında (regolit) patates yetiştirildi. npj Microgravity dergisinde yayımlanan bulgular, özellikle NASA'nın Artemis programı kapsamında hedeflenen kalıcı Ay üsleri için sürdürülebilir tarım modellerine ışık tutuyor.
Yüzde 30 Solucan Gübresi Formülü Dünya ile Yarıştı
Ay yüzeyini kaplayan regolit tabakası, kaya ve tozdan oluşan yapısıyla besin ve organik madde açısından oldukça fakir olduğu için doğrudan tarıma elverişli değil. Araştırmacılar, bu engeli aşmak amacıyla farklı Ay bölgesi simülasyonlarını solucan gübresi (vermikompost) ile harmanlayarak test etti.
Deneylerde öne çıkan bulgular şunlar oldu:
%30 gübre oranı: Solucan gübresi takviyesi %30 seviyesine çıkarıldığında patateslerin büyüme ve gelişimi, kontrol grubu olarak kullanılan verimli Dünya topraklarındaki (Oregon Hermiston) mahsullerle benzer düzeye ulaştı.
Düşük oran ve katkısız toprağın etkisi: Hiç organik madde eklenmeyen simülasyonlarda belirgin büyüme geriliği ve zayıf kök gelişimi görülürken, %5 ile %15 arasındaki gübre oranları gelişimi tam olarak dengeleyemedi.
Farklı regolit türleri: Ay'ın dağlık ve düz (mare) kesimlerindeki yapısal farklılıkları temsil eden beş farklı regolit simülasyonu deneye dahil edildi.
Ağır Metal Toksisitesi ve Güvenlik Analizi
Ay regolitinin tarımsal açıdan taşıdığı bir diğer risk ise bitkilerde toksik etki oluşturabilecek ağır metallerin varlığıdır. Çalışmada yer alan doktora sonrası araştırmacı David Handy, kompost kullanımının ağır metalleri bağlayarak bitkilerin zararlı bileşiklere maruz kalmasını büyük ölçüde sınırladığını vurguladı.
Laboratuvar incelemelerinde, simüle edilmiş Ay toprağında yetişen patateslerin besin değerini koruduğu ve patateslerde doğal olarak bulunabilen glikoalkaloid seviyelerinde tüketim açısından tehlikeli bir artış görülmediği kaydedildi.
Neden Patates ve Sırada Ne Var?
Sınırlı yaşam alanlarında birim başına yüksek kalori ve besin yoğunluğu sunabilmesi, patatesi uzay tarımı araştırmalarının merkezine taşıyor. Uzmanlar, gelecekteki görevlerde astronotların az miktarda organik girdi ve geri dönüştürülen bitki/gıda atıklarıyla kendi gübre sistemlerini kurabileceğini öngörüyor. Araştırma ekibinin bir sonraki adımında ise simüle edilmiş Ay regolitinde 10 farklı patates çeşidinin performansının karşılaştırılması planlanıyor.
